Publikacje
 

Katalog | 2014-07
Cennik 2014-07

 
POZOSTAŁE INFORMACJE

Wybór towaru i system doradczy

Łożyska toczne i łożyska ślizgowe
Publikacje
 

Katalog | 2012-08
Rolling bearings
Ball bearings, Roller bearings, Needle roller bearings, Track rollers, Bearings for screw drives, Insert bearings/housing units, Bearing housings, Accessories

 
 

Katalog | 2009-11
Large Size Bearings
Ball bearings Roller bearings Back-up rollers Spherical plain bearings Bearing housings Accessories

 
Produkty & Usługi

Łożyska toczne i łożyska ślizgowe

Łożyska do ruchów obrotowych mają postać łożysk tocznych lub ślizgowych. Różnica tkwi w tym, czy siły działające pomiędzy dwiema częściami ruchomymi są przenoszone przez elementy obracające się, czy ślizgające się.

Łożyska toczne

Łożyska toczne, ogólnie rzecz biorąc, składają się z dwu pierścieni łożyskowych o zintegrowanych bieżniach. Pomiędzy pierścieniami umieszczono elementy toczne, które przetaczają się po bieżniach. Elementami tocznymi są kulki, wałeczki, igiełki, wałeczki stożkowe i baryłki. Z reguły elementy toczne są prowadzone przez koszyk, który utrzymuje równe odstępy i zapobiega wzajemnemu stykowi elementów tocznych. W łożyskach igiełkowych oraz bezobrzeżowych łożyskach baryłkowych koszyk ustala dodatkowo prawidłowe położenie osi łożyska. W łożyskach rozłącznych koszyk utrzymuje razem elementy toczne, ułatwiając montaż łożyska. W szczególnych przypadkach stosuje się również łożyska z pełną ilością kulek, wałeczków lub igiełek.
Standardowym materiałem koszyków metalowych jest stal, a w niektórych zastosowaniach – również mosiądz. Koszyki masywne są wykonywane z mosiądzu, stali, laminatu tkaninowego i innych materiałów. Szerokim uznaniem cieszą się również koszyki wykonane ze sztucznych tworzyw termoplastycznych, w szczególności te z utwardzanego włóknem szklanym poliamidu.
Pierścienie oraz elementy toczne są wykonane w przeważającej mierze z hartowanej na wskroś stali chromowej. Poza tym stosowana jest również stal do nawęglania. Łożyska specjalne dla zastosowań w szczególnych warunkach pracy – obciążenie, prędkości obrotowe, temperatura, korozja – są wykonane ze stali odpornych na temperaturę lub stali nierdzewnych, tworzywa sztucznego, ceramiki jak też innych materiałów.
Łożyska toczne są dostępne w postaci otwartej jak również jako jedno lub dwustronnie uszczelnione. Najczęściej stosowanymi rodzajami uszczelnień są uszczelnienia bezstykowe i wargowe.

Charakterystyka i zastosowanie

Każdy rodzaj konstrukcji łożysk tocznych posiada charakterystyczne własności, które powodują, że konstrukcja jest szczególnie przydatna do stosowana w określonych łożyskowaniach. Możliwość sformułowania ogólnych zasad wyboru rodzaju łożyska jest w znacznym stopniu ograniczona, jako że w trakcie dokonywania wyboru należy uwzględnić wiele czynników i porównać je ze sobą. Prócz obciążeń i prędkości obrotowej należy również uwzględnić wpływy takich czynników jak: temperatura, smarowanie, wibracje, zabudowa, konserwacja itp. W wielu przypadkach jeden z głównych wymiarów łożyska – najczęściej średnica otworu – jest już wcześniej zdeterminowany przez konstrukcję maszyny.
Łożyska toczne, na które działają głównie obciążenia promieniowe, nazywa się łożyskami promieniowymi. Większość takich łożysk przenosi obciążenia kombinowane, są to np. łożyska kulkowe zwykłe, łożyska kulkowe skośne, łożyska stożkowe lub łożyska baryłkowe. Łożyska walcowe N, NU, większość łożysk igiełkowych, łożyska igiełkowe cienkościenne i złożenia igiełkowe są obciążalne wyłącznie promieniowo.
Jako łożyska wzdłużne określa się łożyska toczne przystosowane przeważnie do obciążeń osiowych. Łożyska baryłkowe wzdłużne oraz jednostronnie działające łożyska wzdłużne skośne przenoszą kombinowane obciążenia osiowe i promieniowe. Pozostałe łożyska wzdłuzne nadają się wyłącznie do obciążeń osiowych.
Jeżeli w kierunku promieniowym ilość dostępnego miejsca jest znacznie ograniczona, wybierane są łożyska o niewielkim przekroju, np. złożenia igiełkowe, łożyska igiełkowe bez lub z pierścieniem wewnętrznym, łożyska kulkowe zwykłe i łożyska baryłkowe odpowiednich serii.
Jeżeli przestrzeń zabudowy jest ograniczona w kierunku osiowym, w przypadku obciążenia promieniowego i kombinowanego są stosowane serie jednorzędowych łożysk walcowych, kulkowych bądź skośnych. W przypadku obciążeń osiowych stosuje się wzdłużne złożenia igiełkowe, wzdłużne łożyska igiełkowe lub wzdłużne łożyska kulkowe odpowiednich serii.
Następną cechą jest sposób prowadzenia wału przez łożysko. Pod tym względem można wyróżnić łożyska dopuszczające przesunięcia osiowe, łożyska, które prowadzą wał w jednym lub obu kierunkach osiowych, oraz takie łożyska, które są nastawne kątowo, a tym samym dopuszczają przekoszenia konstrukcji łożyskowania.
Do określania wielkości łożyska w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie wielkości oraz rodzaju obciążenia – czy jest dynamiczne, czy statyczne – nośności łożyska oraz wymagań w stosunku do trwałości i pewności pracy łożyskowania. Obracające się łożyska są obciążane dynamicznie. Łożyska są obciążane statycznie w przypadku bardzo powolnego ruchu względnego pierścieni łożyska, ruchów wychylnych oraz obciążeń spoczynkowych. Łożyska wałeczkowe, mogą być zasadniczo bardziej obciążone niż łożyska kulkowe o tych samych wymiarach. Dlatego też w przypadku małych do średnich obciążeń stosuje się najczęściej łożyska kulkowe, a przy dużych obciążeniach i większych średnicach wału – przeważnie łożyska wałeczkowe.

Łożyska ślizgowe

Zadaniem łożyskowań ślizgowych, tak jak łożyskowań tocznych, jest podpieranie lub prowadzenie części poruszających się względem siebie. Przy tym łożyska muszą przejmować i przenosić działające siły. Podczas gdy w łożyskach walcowych elementy łożyskowania są przez obracające się częśdi – elementy toczne – oddzielone od siebie, w łożyskach ślizgowych część ruchoma (najczęściej wał, czop, lub listwa) przesuwa się na powierzchni ślizgowej zamocowanej na stałe tulei, panewki łożyska lub taśmy. Ruch ślizgowy odbywa się przy tym bezpośrednio pomiędzy warstwą ślizgową łożyska i częścią łożyskowaną. Smarowanie następuje z zastosowaniem umieszczonych w zasobnikach smarów lub w postaci stałej warstwy na elemencie podporowym. W przypadku ruchów promieniowych luz łożyska pomiędzy wałem i warstwą ślizgową zapewnia odpowiedni ruch elementów.

Łożyska te występują jako łożyska promieniowe, wzdłużne, wstęgi, półpanwie i w wielu innych formach. Działają bardzo cicho i nadają się szczególnie dobrze do przejmowania dużych obciążeń przy stosunkowo niewielkich ruchach obrotowych i wychylnych, jak również do użycia w niskich i wysokich temperaturach. Dzięki ich wszechstronnym, specyficznym właściwościom stosuje się je prawie we wszystkich dziedzinach przemysłu, w szczególności wtedy, gdy do dyspozycji jest bardzo ograniczona przestrzeń.